Spanning als kans voor vertrouwen

Emiel Bour1, Yvette Hoebink1
1. De Viersprong

Kernwoorden

Modi Vertrouwen wanneer spanning oploopt

Kennisniveau deelnemers

gevorderd

Tags doelgroep

Volwassenen

Tags thematiek en problematiek

Angststoornissen, Persoonlijkheidsstoornissen, Transdiagnostisch, Stemmingsstoornissen

Workshop

Deze workshop richt zich op hoe spanning—vooral wanneer deze ontstaat tijdens, na of tussen therapiesessies—de therapeutischerelatie en vertrouwen direct kan ondermijnen. Juist op spanningsvolle momenten nemen modi het over: informatie wordt verwerkt volgens oude schema’s, boodschappen van de therapeut worden vervormd en cliënten raken het vertrouwen in de behandeling en therapeut kwijt. In plaats van deze spanning te vermijden, verkent deze workshop hoe deze momenten benut kunnen worden als ingang voor verdieping en het versterken van de betrokkenheid van cliënten op hun behandeling.

Doelen

Deelnemers leren:

  • Dat spanning t.g.v. de therapie schema’s activeert en via modi beïnvloedt hoe cliënten therapeutische informatie interpreteren;
  • Hoe modi vertrouwen versterken of juist ondermijnen;
  • Hoe vroegsignalering van relationele dreiging helpt om breuken te voorkomen;
  • Hoe gerichte interventies—zoals limited reparenting, empathische confrontatie en tussen‑sessies ondersteuning—kunnen bijdragen aan herstel van vertrouwen;
  • Hoe zij de therapeutische basis kunnen versterken als buffer tegen oplopende spanning.

Kernconcept: Epistemisch Vertrouwen onder Spanning

Vertrouwen heeft invloed op de bereidheid om nieuwe informatie als betrouwbaar en relevant te aanvaarden, ook wel epistemisch vertrouwen genoemd. Epistemisch vertrouwen komt neer op de lijm tussen de cliënt en de behandeling. Spanning activeert schema’s die deze lijm direct aantast. Hierdoor worden boodschappen van de therapeut neutraler, negatiever of wantrouwender geïnterpreteerd. Herstel van vertrouwen is daarom essentieel op de momenten waarop spanning het hoogst is.

Modi als Lens

Bij oplopende spanning nemen modi het stuur over: cliënten catastroferen, vervormen signalen of vallen terug in bestraffende of angstige innerlijke commentaren. Het begrijpen en benoemen van deze dynamiek biedt een krachtige ingang om spanning samen te reguleren en de alliantie te verdiepen.

Werkvormen

De workshop biedt een concreet werkmodel voor gerichte sessies die focussen op spanning, vertrouwen en modi‑dynamiek. Via interactieve rollenspelen oefenen deelnemers met het herkennen en interveniëren op spannende momenten. Casuïstiek laat zien hoe navragen, normaliseren en tussen‑sessies interventies (zoals voice memo’s) cliënten helpen om de modi die actief worden in hun therapie te herkennen en onderdeel te laten worden van de behandeling.

Deelnemers verlaten de workshop met praktische handvatten om spanning in de therapeutische relatie niet alleen te hanteren, maar actief te gebruiken als kans voor contact, groei en herstel van epistemisch vertrouwen.

Literatuur

Bateman, A., Campbell, C., & Fonagy, P. (2018). Rupture and repair in mentalization‑based group psychotherapy. UCL Discovery. [discovery.ucl.ac.uk]

Eubanks, C. F.,Muran, J. C., &Safran, J. D. (2018). Alliancerupturerepair: A meta‑analysis. Psychotherapy, 55(4), 508–519. https://doi.org/10.1037/pst0000185 [scholars.mssm.edu]

Fonagy, P., Campbell, C., et al. (2023). I see you as recognizing me; therefore, I trust you: Operationalizing epistemic trust in psychotherapy. UCL Discovery. [discovery.ucl.ac.uk]

Lynch, E., Lynch, J., McClintick, K., Pippen, B., Womack, K., & Hinson, K. (2023). Therapeutic alliance, rupture and repair in group therapy. In The Theory and Practice of Group Therapy. IntechOpen. [intechopen.com]

Marmarosh, C. L. (2021).Ruptures and repairs in group psychotherapy: From theory to practice. International Journal of Group Psychotherapy, 71(2), 205–223. https://doi.org/10.1080/00207284.2020.1855893 [academia.edu]

Ingvarsen Vemmelund, L., Moeslund, A.‑S., Høgenhaug, S. S., & Østergård, O. K. (2026). Testing the alliance rupture repairmodel on two cases with successful and unsuccessful rupture repair: A task analytic validation study. Psychotherapy Research. https://doi.org/10.1080/10503307.2026.2642109 [tandfonline.com]

Roelofs, J., van Wijk‑Herbrink, M., & Boots, M. (2020).Het schematherapie‑model in praktijk en onderzoek. In Toegepaste schematherapie bij kinderen en adolescenten. Springer. [link.springer.com]

Society for the Advancement of Psychotherapy. (2022). Conceptualizing epistemic trust in psychotherapy. https://societyforpsychotherapy.org [societyfor…herapy.org]