Schematherapie bij mensen met een licht verstandelijke beperking: dat kan (ik) toch niet?!

Dr. Neomi van Duijvenbode¹, Tamar Schukkink²
1. Centrum Verstandelijke Beperking en Psychiatrie, GGZ Drenthe
2. ’s Heerenloo

Kernwoorden

zwakbegaafdheid; LVB; schematherapie; therapeutische relatie

Kennisniveau deelnemers

alle niveaus

Tags doelgroep

Volwassenen

Tags thematiek en problematiek

Persoonlijkheidsstoornissen, (Licht) verstandelijke beperkingen

Workshop

In de specialistische GGZ functioneert ongeveer een derde van de populatie op zwakbegaafd of licht verstandelijk beperkt niveau. In de acute en outreachende ggz is dit zelfs meer dan tweederde van de populatie. Bij veel therapeuten leidt dit tot handelingsverlegenheid. Hun angstige verwachting is dat zij onvoldoende in staat zijn tot het vormen van een goede therapeutische relatie, waarbinnen de behandeling vormgegeven wordt. Of dat de therapeutische technieken die zij tot hun beschikking hebben te moeilijk zouden zijn voor deze doelgroep. Inmiddels is echter duidelijk dat zwakbegaafdheid of een licht verstandelijke beperking géén uitsluitcriterium hoeft te zijn voor het aanbieden van psychotherapie, zoals schematherapie. Mits aangepast is er bovendien geen reden om aan te nemen dat schematherapeutische technieken niet of minder effectief zouden zijn bij deze doelgroep. Des te meer reden om het werken met mensen met een zwakbegaafdheid of licht verstandelijke beperking minder spannend te maken voor therapeuten.

In deze workshop wordt aan de hand van wetenschappelijke kennis en praktijkervaring ingegaan hoe vaak zwakbegaafdheid en een licht verstandelijke beperking voorkomen in de ggz, hoe deze herkend kunnen worden, en wat dit betekent voor de behandeling. Daarnaast worden er interactieve en praktische ervaringsoefeningen gedaan die de deelnemers helpen hun schematherapeutische vaardigheden in het werken met deze doelgroep te versterken. De presentatoren zullen onder andere een demonstratie geven van de toepassing van enkele schematherapeutische technieken.

Na afloop van het volgen van deze workshop kunnen deelnemers:

• Een effectieve therapeutische relatie opbouwen met mensen met zwakbegaafdheid of een lichte verstandelijke beperking
• Schematherapeutische technieken aanpassen om aansluiting te vinden bij het ontwikkelingsniveau van mensen met zwakbegaafdheid of een lichte verstandelijke beperking

Literatuur

• Van Duijvenbode, N., Nieuwland, M., & Hafkenscheid, A. (2025). Gewoon normaal zijn, maar anders doen dan normaal. Het opbouwen van een therapeutische relatie bij mensen met zwakbegaafdheid of een lichte verstandelijke beperking. De Psycholoog, 77(3).
• Van den Hazel, T., & Didden, R. (2016). Persoonlijkheidsstoornissen. In H. C. M. Didden (Red.), Handboek psychiatrie en lichte verstandelijke beperking (pp. 200–213). Boom.
• Martius, D. (2021). Schematherapie bij een lichte verstandelijke beperking, PTSS en borderlinepersoonlijkheidstrekken. Ik verdien (g)een kans! In H. Hornsveld, H. Bögels, & H. Grania (Eds.), Casusboek schematherapie. Bohn Stafleu van Loghum.