Op het puntje van je stoel.
Van lichamelijke spanning naar therapeutische verdieping
Minne Roemen-van Haaren en Lennard Fransen
Trefwoorden
Dramatherapie, Psychomotorische therapie, Sensorimotor Psychotherapy, arousal, schema-activatie
Kennisniveau, doelgroep
Hulpverleners die geïnteresseerd zijn in hoe het lichaam meer te betrekken in de schematherapeutische behandeling en die zin hebben om te oefenen, ervaren en ontdekken. Basiskennis over schematherapie wordt verondersteld.
Abstract
Wanneer het spannend wordt in therapie, laat het lichaam vaak als eerste van zich horen. Spieren spannen zich aan, ademhaling versnelt, temperatuur stijgt, bewegingsonrust neemt toe. Of: het lichaam wordt slapper, zintuigelijke scherpte zwakt af, ogen worden dof.
Lichamelijke over- en onderspanning geven waardevolle informatie over geactiveerde schema’s, emoties en onvervulde behoeften.
Dit geldt zowel voor therapeut als cliënt.
In deze workshop staan deelnemers stil bij zichzelf; hoe zit het met mijn eigen arousal tijdens een sessie, wat betekent dit, waarom zit ik op het puntje van mijn stoel? Wanneer is het van belang om te reguleren en wat kan je zelf aan technieken inzetten tijdens een sessie?
Hiernaast wordt er geoefend met het waarnemen van subtiele veranderingen in het lichaam van onze client bijvoorbeeld wanneer de client iets vertelt. Met nieuwsgierigheid zal onderzocht worden wat het lichaam zoals te vertellen heeft.
Middels rollenspel worden situaties onderzocht waarin de spanning in de therapieruimte stijgt; een hele boze cliënt, een verliefde therapeut, een angstige cliënt met een onderdanige coping of eigen casuïstiek vanuit de deelnemers. Er wordt stilgestaan bij wat er gebeurt bij de therapeut, bij de cliënt en wat er gebeurt in de therapeutische relatie. Waar liggen aanknopingspunten om mee verder te gaan. De lichamelijke spanning van zowel cliënt als therapeut zal worden benut als belangrijke ingang voor verdiepend werk.
Hiernaast besteden we aandacht aan het spanningssignalerings- en regulatieplan en hoe dit op een levendige, persoonlijke en ervaringsgerichte manier vormgegeven kan worden, zodat het daadwerkelijk ondersteunend is op momenten van over- en onderspanning.
Het wordt een dag waarin veel ervaren en geoefend wordt aan de hand van werkvormen en visie vanuit de psychomotorische therapie, dramatherapie en Sensorimotor Psychotherapy.
Deelnemers zullen oefenen op, met en van elkaar. Deelnemers die spanning ervaren bij ervaringsgericht werken zijn zeer welkom! Er kan lekker geoefend worden met zelf-observatie, zelfreflectie en regulatie werkvormen.
Het vrije kind zal uiteraard niet ontbreken.
Na deze workshop:
- kun je beter opmerken wanneer spanning stijgt of juist te veel daalt, bij jezelf en bij je cliënt
- zie je schema activatie in het lijf gebeuren
- heb je kennis gemaakt met verschillende lichaamsgerichte strategieën die arousal verlagend en/of verhogend werken
- zul je vaker je stoelleuning voelen in spanningsvolle situaties
- ga je niet (meer) stoïcijns door met cognitieve interventies terwijl je cliënt buiten zijn Window of Tolerance is;
- is het spanningssignalerings- en regulatieplan geen verfrommeld document meer, wat achter in de kast van je client ligt te verstoffen.
Werkvormen: opsomming
Werkvormen vanuit dramtherapie, psychomotorische therapie en sensorimotor psychotherapy. Denk aan rollenspel, werken met tableaus, vrije kind oefeningen en veel lichaamsgerichtheid in de verschillende oefeningen.
Literatuur
- Haeyen, S. (Red.). (2022). Schemagerichte werkvormen voor vaktherapie: Interventies ter versterking van de adaptieve modi. Bohn Stafleu van Loghum.
* “Schemagerichte werkvormen voor vaktherapie” (2022) is een praktisch handboek van Suzanne Haeyen dat de brug slaat tussen schematherapie en vaktherapie. De nadruk ligt in dit boek op de Gezonde Volwassene en het Blije Kind. De beschreven werkvormen zijn specifiek bedoeld om deze gezonde kanten (de adaptieve modi) te versterken. De oefeningen richten zich op het stilstaan bij en vervullen van basisbehoeften, het vergroten van de zelfregie en het bevorderen van het algemene welbevinden. Het boek benadrukt dat verandering in vaktherapie tot stand komt door het doen en ervaren. - Ossebaard, C. A., & Roemen-van Haaren, M. W. (2024). Lichaamsgerichte strategieën in de sensorimotor psychotherapie om binnen de window of tolerance te blijven. PsyXpert, 2024(1), 31–41.
* In Ossebaard en Roemen- van Haaren (2024) worden verschillende lichaamsgerichte strategieën beschreven die een kalmerend en/of activerend effect hebben. Het artikel richt zich op arousal-regulatie bij mensen met traumaklachten.
