“Wat als het spannend wordt? De inzet van schematherapeutische technieken bij exposure”

Anna Muntingh1, Julie Krans2

  1. GGZ inGeest en Amsterdam UMC

  2. Radboud Universiteit en ProPersona

Kernwoorden

angststoornissen, obsessieve-compulsieve stoornis, exposure, modi

Kennisniveau deelnemers

alle niveaus

Tags doelgroep

Volwassenen

Tags thematiek en problematiek

Angststoornissen, Persoonlijkheidsstoornissen

Workshop

Bij exposure zoeken we de spanning op, om cliënten te leren dat hun angstige verwachting niet uitkomt. Maar wat als schema’s en modi de exposure onverwacht een heel andere wending geven? Dan wordt het ook spannend voor de therapeut!

In deze workshop leer je hoe je schematherapeutische inzichten en technieken in kan zetten tijdens exposure om goede effecten te bewerkstelligen ondanks actieve schema’s en modi. We baseren ons op inzichten en eigen ervaringen uit pilot onderzoek en een multicenter RCT naar schematherapie bij angst (de PADOLA studie; spreker Anna Muntingh) en het Schematherapeutische Exposure behandelmodel (‘SCHerp’; spreker Julie Krans).  De workshop start met een beknopt overzicht van de wetenschappelijke evidentie voor de effectiviteit van schematherapie bij angststoornissen en OCS. Vervolgens maken we de vertaalslag naar de praktijk waarin we met twee thema’s aan de slag gaan:

  1. Hoe herken je schema’s en modi tijdens exposure?

We staan kort stil bij de theorie, gevolgd door een ervaringsgerichte oefening in de groep. Hierbij gaan we in op het identificeren van (eigen) schema’s en modi tijdens het aangaan van spannende situaties. Je ervaart dat verschillende modi een rol spelen binnen dezelfde spannende situatie, en leert hoe je deze systematisch in kaart kunt brengen. We besteden hierbij speciale aandacht aan hoe vermijdings- en veiligheidsgedrag gezien kan worden in termen van modi, en wat de meerwaarde hiervan is.

  1. Hoe ga je om met actieve modi tijdens exposure?

Na een korte theoretische introductie demonstreren we in een rollenspel hoe je als therapeut kunt interveniëren op het moment dat modi actief worden tijdens exposure. Er is ook gelegenheid om zelf te oefenen in een rollenspel. Je leert hoe je schematherapeutische inzichten pragmatisch kunt vertalen naar concreet handelen in een specifieke exposure situatie.  We sluiten de workshop af met enkele aandachtspunten en een gezamenlijke nabespreking.  Deze workshop is bedoeld voor (schema)therapeuten die enige ervaring hebben met exposure (en daar wel eens in vastlopen). Na het volgen van deze workshop heb je nieuwe inspiratie opgedaan om jouw schematherapeutische kennis op een onderbouwde en pragmatische manier in te zetten tijdens exposure.

Literatuur

Eigenhuis E. / Remmerswaal K, Schopman S, Muntingh ADT, Boeschoten RE, van Oppen P, Batelaan NM. Group schema therapy in non-responding patients with common mental disorders: a pilot study. J of Affect Dis Rep. 2026;23. doi.org/10.1016/j.jadr.2025.101013.

Peeters, M., Van Passel, B., Peeters, N., & Krans, J. (in press). Do schema modes predict outcome of cognitive behavioural therapy in patients with obsessive-compulsive disorder and anxiety disorders? British Journal of Clinical Psychology.

Peeters, N., Van Passel, B., Hendriks, G.J., Becker, E., & Krans, J. (2025). Schema-therapeutic exposure for treatment resistant anxiety and obsessive-compulsive disorders: A multiple baseline case series design study. Psychiatry Research Case Reports. doi.org/10.1016/j.psycr.2024.100241

Peeters, N., van Passel, B., & Krans, J. (2021). The effectiveness of schema therapy for patients with anxiety disorders, OCD, or PTSD: A systematic review and research agenda. British Journal of Clinical Psychology, 61(3), 579-597. doi: 10.1111/bjc.12324

Peeters, N., Stappenbelt, S., Burk, W. J., van Passel, B., & Krans, J. (2020). Schema therapy with exposure and response prevention for the treatment of chronic anxiety with comorbid personality disorder. British Journal of Clinical Psychology, 60(1), 68-76. doi:10.1111/bjc.12271