Agressie als ingang: van delictanalyse naar experiëntiële interventies binnen schematherapie

Dr David Koppers1, drs. Sara Baltus1
1. Arkin/inforsa

Kernwoorden

Forensisch, Persoonlijkheidsstoornissen, delictanalyse, Experientiele interventie

Kennisniveau deelnemers

alle niveaus

Tags doelgroep

Volwassenen

Tags thematiek en problematiek

Persoonlijkheidsstoornissen, Forensisch

Workshop

In deze workshopstaat de vraag centraal hoe schematherapie effectief en uitvoerbaar kan worden ingezet bij forensische ambulante cliënten met agressie en grensoverschrijdend gedrag. We benaderen agressie niet als belemmering, maar als ingang tot behandeling. Vanuit een forensisch casusconceptualisatie model laten we zien hoe delict analyses vertaald kunnen worden naar het modusmodel binnen schematherapie.

Leerdoelen:
Na afloop van de workshop kunnen deelnemers:

  1. Een delictanalyse (DA) integreren in het modusmodel van schematherapie.
  2. Agressie en boosheid functioneel begrijpen en hanteren binnen en buiten de behandelkamer.
  3. Experiëntiële interventies inzetten gericht op delictgedrag en onderliggende schema’s/modi.
  4. Het ‘kwetsbare kind’ toegankelijk maken bij cliënten met sterke agressieve of vermijdende modi.
  5. Reflecteren op eigen spanningspunten als behandelaar bij agressie en grensoverschrijdend gedrag.

Werkvormen:
De workshop is sterk interactief en activerend. Korte plenaire uitleg wordt afgewisseld met:

  • Casusgestuurd werken: deelnemers analyseren in kleine groepen een (forensische) casus en vertalen deze naar het modusmodel.
  • Rollenspellen/oefeningen: oefenen met experiëntiële technieken (bijv. imaginatie, stoelentechniek) gericht op agressieregulatie en het bereiken van het kwetsbare kind.
  • Reflectieve opdrachten: deelnemers onderzoeken eigen reacties op agressie en delen dit in tweetallen.
  • Plenaire discussie: aan de hand van stellingen, zoals “Schematherapie is onuitvoerbaar bij forensische cliënten” en “Wat is nodig voor recidivereductie?”, wordt gezamenlijk verdieping gezocht.

Deze workshop tracht een brug te slaan tussen specialistische behandelmethodiek en de weerbarstige forensische praktijk. We tonen hoe behandelaren juist in complexe, ‘spannende’ situaties methodisch en experiëntieel kunnen blijven werken, met als doel duurzame gedragsverandering en recidivereductie. De nadruk ligt op het vergroten van handelingsvaardigheden en het versterken van therapeutische moed en flexibiliteit.

Literatuur

Bernstein, D. P., Keulen-de Vos, M. E., Clercx, M., de Vogel, V., Kersten, G. C. M., Lancel,M., Bogaerts, S., Slaats, M., Broers, N. J., Deenen, T. A. M., & Arntz, A (2021).Schema therapy for violence PD offenders: A randomized clinical trial. PsychologicalMedicine, 1–15. https://doi.org/10.1017/S0033291721001161

Bernstein, D. P., Clercx, M., & Keulen-de Vos, M. E. (2019). Schema therapy in offenders. InD. Polasheck, A. Day, & C. Hollin (Eds.), The Wiley International Handbook ofcorrectional psychology (pp. 654–668). Wiley Blackwell

De Klerk, A., Keulen-de Vos., M.J. & Lobbestael, J. (2021). The effectiveness of schema therapy in offenders with intellectual disabilities: a case series design, Journal ofIntellectual & Developmental Disability, https://doi.org/10.3109/13668250.2021.1978956

Van Wijk-Herbrink, M. F., Broers, N. J., Roelofs, J., & Bernstein, D. P. (2017). Schematherapy in adolescents with disruptive behavior disorders. International Journal ofForensic Mental Health, 16(3), 261–279. https://doi.org/10.1080/14999013.2017.1352053