Gezinsgericht werken met schematherapie: spanning benutten als ingang voor verandering bij ouders

Drs. Judith de Vroomen1, Ilona Post MSc1
1. Reinier van Arkel, Herlaarhof

Kernwoorden

Gezinsgericht ouderschap opvoedstress, Gezinsgericht werken

Kennisniveau deelnemers

alle niveaus

Tags doelgroep

Kinderen en adolescenten, Volwassenen, Gezinnen en relaties

Tags thematiek en problematiek

Transdiagnostisch, Trauma en PTSS

Workshop

Gezinsgericht samenwerken, waarbij de volwassen GGZ en jeugd-GGZ écht met elkaar samenwerken, is (nog) niet gebruikelijk. Landelijk en internationaal groeit echter de aandacht om deze domeinen beter met elkaar te verbinden. Er is steeds meer focus op hoe maladaptieve schema’s en modi van ouders de hechtingsrelatie beïnvloeden, wat grote gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling van het kind. Wanneer de spanning binnen het gezin oploopt, worden bij ouders vaak onverwerkte schema’s geactiveerd door alledaagse opvoedsituaties. Dit kan leiden tot ontregeling, ineffectieve interactiepatronen en een verminderde beschikbaarheid als ouder. In deze workshop laten we zien hoe schematherapie effectief kan worden ingezet binnen een gezinsgerichte behandelcontext, waarbij de ouder zelf behandeld wordt. De workshop richt zich op het benutten van spanningsmomenten in opvoedsituaties als ingang voor schematherapeutische interventies. Deelnemers krijgen handvatten om triggers vanuit het ouderschap te verkennen, basiskenmerken van modi in gezinsinteracties te herkennen en eerste interventies in te zetten die kunnen helpen bij het reguleren van spanning en het versterken van gezonde ouderlijke kwaliteiten.
We inspireren je graag aan de hand van een geanonimiseerde casus van een ouder die een warm en responsief opvoedklimaat wilde bieden, maar in stressvolle situaties overspoeld raakte door intense boosheidsreacties. Deze escalaties bleken voort te komen uit diepgewortelde schema’s van machteloosheid en tekortschieten, die door het ouderschap opnieuw geactiveerd werden. We nemen je mee in bestaande modi‑interactiemodellen en laten zien hoe deze kunnen worden toegepast op spanningsmomenten in het ouderschap. Daarbij staan zowel de schema‑activatie van de ouder als de ouderlijke sensitiviteit centraal. Ook tonen we hoe je in behandeling kunt werken aan het versterken van de Gezonde Volwassene‑modus en hoe deze verbonden kan worden aan sensitieve ouderschapskwaliteiten. Zo ontstaat er ruimte voor meer zelfregulatie, mentaliserend vermogen en afgestemde reacties richting het kind. Dit kan inspireren om deze aanpak toe te passen bij het verminderen van emotionele klachten van de ouder en het vergroten van stabiliteit voor kinderen en hun gezin.

Leerdoelen

  1. Herkennen hoe opvoedsituaties schema’s en modi bij ouders activeren wanneer
    de spanning oploopt.
  2. Kennismaken met interventies gericht op ouder‑kindtriggers.
  3. Versterken van de Gezonde Volwassene‑modus en sensitief ouderschap binnen gezinsgericht werken.

Korte samenvatting

In deze workshop verkennen we hoe schematherapie kan worden ingezet wanneer het ouderschap spanning oproept. Aan de hand van casuïstiek laten we zien hoe het versterken van de Gezonde Volwassene-modus en sensitief ouderschap zowel de ouder als het kind ondersteunt. Deelnemers ontdekken via praktische oefeningen en demonstraties hoe stressvolle opvoedsituaties kunnen worden omgezet in momenten van groei, door spanningsmomenten therapeutisch te benutten en ouderlijke schema‑activatie effectief te beïnvloeden. Door de gezinsgerichte benadering is deze workshop relevant voor behandelaren in zowel de volwassenzorg als de zorg voor kind & jeugd.

Werkvormen

Korte theoretische input, casusdemonstratie, reflectie‑oefeningen en plenair gesprek.

Literatuurlijst

Stolper, H. (2025).Breaking barriers, building bonds: Helping families to overcome intergenerational mental health challenges [Proefschrift, Erasmus Universiteit Rotterdam].
Schuiling, E., & Roelofs, J. (2025). Handleiding schematherapie voor ouders en het jonge kind. Bohn Stafleu van Loghum.
Lockwood, G.,Perris, P., & van der Vugt, N. (2019).Schema therapy with families,parentsand children: A review of the current evidence.Journal of Contextual Behavioral Science, 14, 168–177.